Aż 14% dzieci i młodzieży w Polsce jest bezpośrednio zagrożonych wykluczeniem transportowym, a w niektórych regionach peryferyjnych wskaźnik ten rośnie aż do 26%. Nowe badania przeprowadzone przez UNICEF Polska we współpracy z Instytutem Badań Rynkowych i Społecznych IBRiS pokazują, że brak odpowiedniej siatki połączeń autobusowych i kolejowych to jedna z największych barier rozwojowych dla młodego pokolenia.
Skala problemu w liczbach:
Badania odsłaniają wstrząsający obraz codziennych problemów młodych ludzi:
- 30% nastolatków w wieku 12–19 lat uważa dostęp do komunikacji publicznej w swojej okolicy za poważny problem. Autobusy czy pociągi często kursują zbyt rzadko (średnio raz na 2–3 godziny) lub nie docierają do mniejszych miejscowości w ogóle.
- 44% uczniów szkół ponadpodstawowych musi brać pod uwagę dostępność transportu przy wyborze szkoły średniej.
- 20% wybiera placówkę mniej atrakcyjną pod względem naukowym wyłącznie dlatego, że nie ma do niej dogodnego dojazdu.
- 32% osób dotkniętych wykluczeniem ma ogromne trudności z dotarciem do lekarzy specjalistów.
- 66% młodzieży z tego powodu nie mogło wziąć udziału w spotkaniu z rówieśnikami.
Samotność i izolacja zamiast rozwoju
Ograniczenia w poruszaniu się drastycznie wpływają na dobrostan psychiczny najmłodszych. Aż 47% młodzieży dotkniętej tym problemem przyznaje, że miałoby więcej przyjaciół, gdyby ich sytuacja transportowa była lepsza. Brak połączeń oznacza dla dzieci samotność, odcięcie od pasji, brak możliwości uczestniczenia w zajęciach sportowych czy wyjść do kina.
Jakie zmiany proponuje UNICEF Polska?
Organizacja przygotowała pakiet kluczowych rekomendacji legislacyjnych, które mają zmienić tę sytuację. Wśród najważniejszych propozycji zmian do ustawy o publicznym transporcie zbiorowym znalazły się:
- Koordynacja wojewódzka: powołanie jednego organizatora transportu w regionie, co połączy politykę transportową z edukacyjną i zdrowotną.
- Elastyczne przewozy i cyfryzacja: stworzenie ram prawnych dla przejazdów na żądanie oraz dostęp do cyfrowych rozkładów jazdy.
- Gwarancja minimalnej częstotliwości: wprowadzenie standardów siatki połączeń, również popołudniami i w weekendy.
- Głos młodzieży: włączanie młodych ludzi w proces planowania tras i sieci komunikacyjnych.
Rekomendacje te zostały już przekazane Ministrowi Infrastruktury oraz przedstawione na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu ds. Walki z Wykluczeniem Transportowym. W związku z pracami nad nowelizacją ustawy, UNICEF Polska wystosował list do Prezydenta RP, podkreślając skalę problemu i to, jak pilne jest przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu z perspektywy praw dziecka.
