Współdecydowanie nie kończy się przy urnach wyborczych. Dzieci i młodzież również powinny mieć możliwość kształtowania otaczającej ich rzeczywistości. Właśnie na to zwraca uwagę Grupa Robocza ds. Rady Dzieci i Młodzieży przy UNICEF Polska, która zaprasza młodych do zabrania głosu w sprawie powstającej Rady.
Czym jest partycypacja?
Partycypacja to fundament demokracji i wyraz wolności obywatelskiej. Najprościej mówiąc - to możliwość decydowania i współdecydowania, zarówno o sobie, jak i o otaczającym nas świecie.
Partycypacja to nie tylko wybór między tym, co chcemy, a czego nie – to udział w procesie. To wyrażenie swojego zdania, próba zmiany rzeczywistości zgodnie z własnymi przekonaniami – nawet jeśli nie zakończy się ona sukcesem. Nie wynik jest tu najważniejszy, lecz sam proces: rozmowa, poszukiwanie rozwiązań, otwartość na opinie innych i dodawanie własnego głosu do wspólnej dyskusji - mówi Julia Nowaczewska, facylitatorka prac Grupy Roboczej, ParTYcypacja.
Partycypacja młodych
Dla wielu dorosłych uczestnictwo w życiu społecznym oznacza jedynie udział w wyborach. Ale co z osobami, które nie ukończyły 18. roku życia i nie mają prawa wyborczego? Zgodnie z Konwencją o prawach dziecka, dzieci i młodzież mają prawo do udziału w życiu publicznym i wyrażania swojego zdania we wszystkich sprawach, które ich dotyczą.
Partycypacja to również:
- uczestnictwo w konsultacjach społecznych,
- obecność na spotkaniach miejskich,
- działanie w organizacjach młodzieżowych,
- podpisywanie petycji,
- udział w badaniach społecznych.
Żadna z tych form nie wymaga pełnoletności.
Możliwości udziału młodych w życiu publicznym różnią się w zależności od lokalnych warunków. Osoby mieszkające w miastach wspierających partycypację mają często więcej przestrzeni do działania niż te z miejscowości, gdzie władze niechętnie słuchają młodzieży.
Każde dziecko i każda młoda osoba ma prawo współdecydować o sprawach, które ich dotyczą.
Jak wspierać młodych w partycypacji?
Podstawy są dwie: edukacja i przykład. Od najmłodszych lat dzieci i młodzież powinny być nauczane, że mają prawa i mogą wpływać na decyzje podejmowane przez władze. Dorośli mają tu szczególną rolę: zamiast mówić, że „polityka jest dla dorosłych”, mogą tłumaczyć młodym możliwości zaangażowania, wspierać ich i tworzyć im przestrzeń do działania.
Partycypacja młodych w praktyce
Powołana w marcu 2025 r. Grupa Robocza ds. Rady Dzieci i Młodzieży przy UNICEF Polska to zespół młodych działaczy i działaczek społecznych z całej Polski. Ich celem jest stworzenie młodzieżowego gremium, które realnie odpowie na potrzeby młodych i umożliwi im współdecydowanie w sprawach, które ich dotyczą.
Grupa intensywnie pracuje nad kluczowymi dokumentami, które będą podstawą działania przyszłej Rady. Są to m.in. Regulamin, Karta Etyki, czy Księga Rady, która będzie napisana językiem przystępnym dla młodych.
Prace Grupy prowadzone są zgodnie procesem partycypacyjnym, facylitowanym przez młodzieżową inicjatywę ParTYcypacja. Jego celem jest stworzenie przestrzeni do efektywnej współpracy osób członkowskich Grupy poprzez wymianę ekspertyzy w sposób inkluzywny i oparty na partycypacji.
Grupa Robocza zaprasza wszystkie młode osoby do zabrania głosu w sprawie powstającej Rady, poprzez wzięcie udziału w anonimowej ankiecie.
Niezwykle ważne jest, aby powstająca Rada Dzieci i Młodzieży przy UNICEF Polska była tworzona w ścisłej współpracy z młodymi z różnymi doświadczeniami i potrzebami. Dzięki temu będą oni mieli bezpośredni wpływ na sposób działania i charakter Rady, dlatego Twój głos ma znaczenie.
