Nadchodzące miesiące przyniosą jedno z najpotężniejszych zjawisk El Niño w historii pomiarów meteorologicznych. Jak alarmuje w najnowszym raporcie UNICEF, anomalie pogodowe w latach 2026–2027 dotkną niemal 347 milionów najmłodszych w prawie 100 krajach.
Powtarzający się wzorzec klimatyczny, który powoduje nagrzewanie się części Oceanu Spokojnego i zaburza systemy pogodowe na całym świecie prognozuje się jako jedno z najsilniejszych w historii pomiarów.
Oczekuje się, że nietypowo wilgotne i suche warunki zwiększą prawdopodobieństwo wystąpienia ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym potężnych powodzi i dotkliwych susz, zagrażając życiu, zdrowiu i edukacji dzieci.
„Dla dzieci El Niño to coś znacznie więcej niż tylko wzorzec pogodowy. Oznacza ono częstsze przesiedlenia, niedożywienie, brak dostępu do wody oraz wybuchy chorób. Dzieciom grozi także zamykanie szkół, podczas gdy rodziny mogą zmagać się z dodatkowymi trudnościami finansowymi. Ponieważ ponad 347 milionów dzieci mieszka na obszarach, które w wyniku El Niño mają doświadczyć suchych lub wilgotnych warunków, musimy działać już teraz, aby chronić społeczności i dzieci" - powiedziała Catherine Russell, dyrektor wykonawcza UNICEF.
Gdzie sytuacja będzie najtrudniejsza?
Geografia zagrożeń rozkłada się nierównomiernie po całym globie, uderzając najmocniej w regionach już teraz borykających się z licznymi wyzwaniami:
- Azja i Pacyfik: To tutaj żyje zdecydowana większość zagrożonych dzieci – aż 190 milionów. Kraje takie jak Filipiny czy Fidżi zmierzą się z niszczycielskimi suszami rolniczymi i gwałtownymi niedoborami wody.
- Afryka Wschodnia i Południowa oraz Ameryka Łacińska: w obu tych regionach skutki anomalii dotkną po 41 milionów dzieci. Przykładowo, w Kolumbii susza grozi pogłębieniem ostrego niedożywienia.
- Róg Afryki (m.in. Somalia): zamiast suszy region ten czeka nadmiar wilgoci. Gwałtowne powodzie rzeczne i błyskawiczne sprzyjają rozprzestrzenianiu się chorób przenoszonych przez wodę oraz paraliżują pracę szkół.
- Strefy konfliktów (Afganistan, Czad): w krajach doświadczonych wojną i niestabilnością El Niño spotęguje i tak dramatyczny kryzys żywnościowy.
Ciemna strona kryzysu: Długofalowe skutki dla najmłodszych
Ekstremalna pogoda generuje lawinę powiązanych ze sobą problemów społecznych:
- Przesiedlenia: Katastrofy klimatyczne w latach 2016–2023 zmusiły do ucieczki średnio ponad 20 tyś. dzieci dziennie.
- Edukacja na krawędzi: W 2025 roku zjawiska pogodowe przerwały naukę 171 milionów uczniów. Zamykanie placówek i trudności z dojazdami grożą masowym porzucaniem szkoły.
- Wzrost przemocy i eksploatacji: W trudnych warunkach ekonomicznych drastycznie rośnie ryzyko rozdzielenia rodzin oraz skrajnych zjawisk – takich jak małżeństwa dzieci (podczas suszy w Etiopii w 2022 roku ich liczba wzrosła aż o 119%).
Globalne statystyki pokazują, że 1,1 miliarda dzieci (prawie połowa najmłodszych mieszkańców Ziemi) żyje w strefach nakładających się na siebie trzech kryzysów klimatycznych, a El Niño ma działać jak potężny katalizator tych wstrząsów.
Czas na działania wyprzedzające
UNICEF apeluje do rządów, darczyńców i organizacji międzynarodowych o porzucenie strategii reagowania „po fakcie”. Matematyka prewencji jest bezwzględna: każdy 1 dolar zainwestowany w ograniczenie ryzyka katastrof przynosi do 15 dolarów oszczędności w kosztach późniejszej odbudowy. Mimo to obecnie mniej niż 1% funduszy humanitarnych trafia na działania wyprzedzające (anticipatory action).
Mając do dyspozycji miesięczne wyprzedzenie dzięki prognozom, świat ma ostatni moment, by wzmocnić odporność społeczności, chronić podstawowe usługi i zabezpieczyć przyszłość pokolenia, które za zmiany klimatu płaci najwyższą cenę.
