Przez ostatnie miesiące współpracowaliśmy ze studentami i studentkami wzornictwa z Wydziału Form Przemysłowych ASP w Krakowie, pokazując, że projektowanie może być narzędziem ochrony i wspierania praw dziecka. Efektem są projekty, które mają poprawiać codzienne życie dzieci i młodzieży w domu, szkole, mieście, a także online.
Design to nie tylko funkcjonalność i estetyka, ale również odpowiedzialność społeczna. Dlatego oczywiste powinno być, że projektowanie produktów, usług i przestrzeni, których użytkownikami są (również) dzieci, uwzględnia potrzeby i prawa najmłodszych. Studenci i studentki wzornictwa z ASP w Krakowie we współpracy z UNICEF Polska w ramach swoich prac semestralnych przygotowali projekty, które wspierają prawa dzieci oraz pomagają im w codziennym życiu.
Wspieraliśmy ich na poszczególnych etapach, prowadząc zajęcia poświęcone prawom dziecka, uczestnicząc w konsultacjach projektowych oraz oferując wgląd do przeprowadzonych badań i danych dotyczących praw dzieci w Polsce.
W minioną niedzielę została otwarta wystawa, podczas której zaprezentowano rezultaty naszych wspólnych działań.
Rozwiązania zaproponowane przez studentów ASP
***
Projekt: „Zanim opublikujesz” – seria materiałów, jak bezpiecznie dzielić się zdjęciami dzieci w internecie
Twórca projektu: Julia Guratowska
Opis: Projekt zwraca uwagę na konieczność ochrony prawa dziecka do prywatności, bezpieczeństwa i decydowania o własnym wizerunku. W jego ramach powstał zestaw materiałów edukacyjnych „Zanim opublikujesz”, który porusza problem sharentingu, czyli udostępniania wizerunku dzieci w przestrzeni cyfrowej przez rodziców i opiekunów. Celem projektu jest zwiększenie świadomości na temat zagrożeń związanych z publikowaniem wizerunku dzieci online i materiałów, które mogą ujawniać dane personalne.
W skład projektu wchodzą dwa plakaty przeznaczone na szpitalne oddziały położnicze oraz do gabinetów ginekologicznych, broszura dołączona do wyprawki miejskiej dla rodziców oraz nakładka do aplikacji Instagram. Projekt pokazuje, jak różne instytucje, z których korzystają dzieci i rodzice, mogłyby systemowo włączyć się kampanię edukacyjną.
Prawa dzieci, na których oparto projekt: prawo do tożsamości, prawo do ochrony tożsamości, prawo do ochrony przed przemocą, prawo do poszanowania poglądów dzieci, odpowiedzialność rodziców.
– Wybrałam ten temat ze względu na rosnący problem zjawiska sharentingu oraz jego konsekwencje dla prywatności i bezpieczeństwa dzieci. Coraz częściej wizerunek najmłodszych jest udostępniany bez ich wiedzy i zgody, oraz bez świadomości związanych z tym skutków – podkreśla Julia Guratowska, autorka projektu.
***
Projekt: „Życie na 100! Poradnik dla tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z cukrzycą typu 1”
Twórca projektu: Maria Hrin
Opis: Celem projektu jest wsparcie dzieci i ich rodzin w procesie oswajania diagnozy cukrzycy typu 1 poprzez angażujące materiały edukacyjne, które ułatwiają naukę nowych nawyków, rozwijają samodzielność oraz wzmacniają poczucie bezpieczeństwa.
W skład projektu wchodzą: książka-poradnik z ilustracjami zawierająca podstawową wiedzę o cukrzycy typu 1, elementy wsparcia emocjonalnego oraz zadania matematyczne i logiczne pod nazwą „Dia-matematyka – matematyka dla cukrzyka” oraz zestaw kart edukacyjnych podzielonych na trzy kategorie:
- wsparcie emocjonalne oparte na prawach dziecka,
- indeks glikemiczny,
- produkty spożywcze przedstawione w formie ilustracji.
Prawa dzieci, na których oparto projekt: prawo do ochrony przed dyskryminacją, prawo do wyrażania własnego zdania, prawo do informacji, odpowiedzialność rodziców za wspieranie rozwoju dziecka, prawo do zdrowia, prawo do zabawy, wypoczynku i uczestnictwa w życiu społecznym.
– Wybrałam ten projekt ze względu na rosnącą liczbę dzieci i młodzieży diagnozowanych z cukrzycą typu 1 oraz częste poczucie wykluczenia społecznego, którego doświadczają osoby z tą chorobą – mówi Maria Hrin, autorka projektu. – Cukrzyca t. 1 wymaga szybkiego przyswojenia wielu informacji, liczb, zależności oraz codziennych zasad postępowania. Materiały edukacyjne przekazywane po diagnozie są często przeładowane treścią, a długie bloki tekstu bywają trudne do zrozumienia i mało atrakcyjne dla młodych odbiorców.
***
Projekt: „Mamy superMOCE!”
Twórca projektu: Wiktoria Roman
Opis: Głównym celem projektu jest przeciwdziałanie dyskryminacji, stygmatyzacji oraz wykluczeniu rówieśniczemu poprzez promowanie idei równości i różnorodności. Narzędzie obejmuje inkluzywny zeszyt ćwiczeń i aktywności dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym, z którego mogą korzystać w świetlicy. Skupia się przede wszystkim na pokazywaniu dziecku jego unikalnych, mocnych stron oraz na budowaniu stabilnego poczucia własnej wartości. Zeszyt ćwiczeń zawiera też moduł, w którym dziecko może samodzielnie ocenić swój poziom energii i w zależności od tego dobrać odpowiednią aktywność w świetlicy
Prawa dzieci, na których oparto projekt: ochrona przed dyskryminacją, prawo do odpoczynku, zabawy i kultury; prawo do edukacji.
– Wybrałam ten temat, ponieważ dzieci często nie znają swoich mocnych stron albo nie potrafią ich wskazać. Chciałam stworzyć narzędzie, które pomoże im zbudować poczucie własnej wartości – mówi Wiktoria Roman, autorka projektu.
***
Projekt: „Szmery”
Twórca projektu: Nikola Szczupak
Opis: Projekt edukacyjno-terapeutyczny został stworzony z myślą o rozwijaniu inteligencji emocjonalnej oraz uważności u najmłodszych. Sercem zestawu są sensoryczne pluszaki wyposażone w wymienne woreczki-plecaczki ze zróżnicowanym wypełnieniem dotykowym. Całość dopełnia dedykowany komplet kart, obejmujący pięć podstawowych emocji (radość, smutek, złość, wstręt, strach), angażujące pytania pomocnicze oraz pięć ćwiczeń oddechowo-wyciszających. Głównym celem projektu jest wyposażenie dziecka w praktyczne narzędzia do pracy z oddechem i samoregulacją. Dzięki temu uczy się ono nie tylko identyfikować i rozumieć swoje stany emocjonalne, ale także zyskuje cenne umiejętności radzenia sobie z nimi w przyszłości.
Prawa dzieci, na których oparto projekt: projekt bezpośrednio odwołuje się do fundamentalnych praw dziecka, w tym do prawa do najwyższego możliwego poziomu zdrowia, które jest definiowane jako pełen dobrostan psychiczny i sensoryczny.
– Podjęcie tej tematyki jest kluczowe we współczesnym świecie. Kształtowanie dojrzałości emocjonalnej od najwcześniejszych lat stanowi fundament zdrowego rozwoju – pozwala dzieciom radzić sobie ze stresem, budować stabilne relacje społeczne oraz rozwijać empatię i odporność psychiczną. Narzędzia wspierające ten proces są niezbędne, by młode pokolenie potrafiło odnaleźć się w pełnej bodźców rzeczywistości – podkreśla Nikola Szczupak, autorka projektu.
***
Projekt: „Spontaniczne wyjście na orlika”
Twórca projektu: Maciej Jamrozik
Opis: Projekt skupia się na ulepszeniu publicznych boisk sportowych typu orlik tak, aby zapewnić grającym dzieciom większe bezpieczeństwo i samodzielność. Projekt uwzględnia powstanie dwóch elementów: uniwersalnego znacznika drużynowego oraz intuicyjnej apteczki pierwszej pomocy. Znacznik ułatwia dzielenie się na zespoły, z kolei sekwencyjna apteczka (pakiety RANA, STAW, KOMFORT) ma specjalne, wysuwane opakowanie, które krok po kroku pokazuje dziecku, jak opatrzyć lekki uraz bez paniki i strachu. Projekt daje dziecku proste, zrozumiałe narzędzia do radzenia sobie w kryzysowych sytuacjach na boisku.
Prawa dzieci, na których oparto projekt: prawo do odpoczynku, zabawy i kultury; prawo do wolności zrzeszania się i zgromadzeń, prawo do ochrony zdrowia i dostępu do opieki medycznej.
– Wybrałem ten temat, ponieważ jest to obszar, który bardzo dobrze znam i sam doświadczyłem tego problemu jako dziecko. Problem rozpoznawania składów podczas spontanicznej gry na orliku znacznie obniża przyjemność zabawy. Brak jakichkolwiek rozwiązań tego typu przy takich obiektach bardzo mnie dziwi – wyznaje Maciej Jamrozik, autor projektu.
***
Projekt: „POŁĄCZMY SIŁY, czyli jak gazetka szkolna może zmienić twoją szkołę”
Twórca projektu: Aleksandra Małota
Opis: Projekt krok po kroku prowadzi uczniów przez proces tworzenia interaktywnej gazetki szkolnej, która ma być źródłem informacji, bezpieczną przestrzenią do wymiany opinii oraz narzędziem wpływu na działania podejmowane w szkole. Celem projektu było zwiększenie partycypacji uczniów w życiu szkoły w odpowiedzi na brak sprawczości samorządów uczniowskich, małe zaangażowanie mniej aktywnych uczniów oraz problemy w komunikacji pomiędzy uczniami a nauczycielami.
Prawa dzieci, na których oparto projekt: poszanowanie poglądów dzieci, swoboda wypowiedzi, wolność myśli i wyznania.
– Obecnie gazetki szkolne są często nieciekawe, nieautorskie i pozostają na korytarzach bez zmian przez wiele tygodni. Dodatkowo ich forma wizualna nie przyciąga uwagi uczniów, przez co nie pełnią funkcji przestrzeni komunikacji ani angażowania społeczności szkolnej – tłumaczy Aleksandra Małota, autorka projektu.
Współpraca z ASP wspiera misję UNICEF
– Współpraca ze studentami ASP wspiera misję UNICEF w kilku obszarach. Przede wszystkim pozwala nam przełożyć konstrukt praw dziecka na codzienne zastosowanie. Projekty pokazują jak prawa dziecka przejawiają się w codziennym życiu. Daje nam również szansę na szerokie rozprzestrzenianie się praw dziecka w środowisku projektantów – podkreśla Agnieszka Gołębiowska, Kierownik Zespołu Edukacji i Partycypacji w UNICEF Polska. – Ponadto współpraca ze studentami pozwoliła na stworzenie innowacyjnych rozwiązań uwzględniających najważniejsze problemy dzieci i młodzieży, które identyfikujemy w obecnym czasie. W szczególny sposób łączymy tu wyniki badań UNICEF Polska z tworzeniem realnych rozwiązań w odpowiedzi na potrzeby, więc zwiększamy szanse, aby zidentyfikowane problemy adresować w sposób bardziej efektywny, innowacyjny, ale też systemowy – dodaje.
Zobacz także: Projektowanie w oparciu o prawa dzieci – innowacyjny projekt UNICEF Polska i ASP.
Projekty studentów można oglądać podczas wystawy na Wydziale Form Przemysłowych do 14 czerwca.
