Według nowego raportu UNICEF prawie każde dziecko na świecie boryka się z co najmniej jednym skutkiem kryzysu klimatycznego, a niemal połowa najmłodszych narażona jest na co najmniej trzy nakładające się zagrożenia klimatyczne.
Raport o zagrożeniach klimatycznych i ich wpływie na dzieci 2026 (Children’s Climate Risk Report 2026) wskazuje osiem najczęstszych zagrożeń klimatycznych oraz pokazuje ich wpływ na najmłodszych. Są to:
- powodzie przybrzeżne,
- susze,
- ekstremalne upały,
- pożary,
- fale upałów,
- powodzie rzeczne,
- burze piaskowe i pyłowe,
- burze tropikalne.
Z raportu wynika, że blisko połowa dzieci na świecie – aż 1,1 miliarda – jest obecnie narażona na co najmniej trzy nakładające się na siebie zagrożenia klimatyczne, co bezpośrednio zagraża ich zdrowiu, edukacji oraz przetrwaniu. Prawie każde dziecko boryka się z co najmniej jednym skutkiem kryzysu klimatycznego, a ponad 4 mln najmłodszych mogą doświadczać nawet sześciu nakładających się zagrożeń jednocześnie.
Raport bada też ekspozycję dzieci na zanieczyszczenie powietrza oraz malarię – dwa czynniki niezwykle wrażliwe na zmiany klimatyczne. Ze skutkami zanieczyszczenia powietrza mierzy się niemal każde dziecko na świecie, a 1 miliard jest narażony na malarię, co stanowi kolejne niebezpieczeństwo dla populacji już obciążonych kryzysem.
Pomóż: Dzieci umierają przez brak czystej wody.
Najczęściej występujące kombinacje zagrożeń
Analizy wskazują na dwa najbardziej powszechne połączenia zagrożeń klimatycznych:
- Susze, ekstremalne upały i fale upałów: to najczęstszy potrójny kryzys, który dotyka ponad 296 mln dzieci.
- Susze, ekstremalne upały i burze tropikalne: to druga najczęstsza kombinacja, wpływająca na ponad 115 mln dzieci na całym świecie.
Jednym z najciężej doświadczanych obszarów jest region Sahelu (Afryka), gdzie ponad 4 mln dzieci zmaga się z potrójnym uderzeniem fal upałów, ekstremalnych temperatur oraz burz piaskowych i pyłowych. Z kolei w Azji (m.in. Bangladesz, Mjanma, Pakistan) dzieci są narażone na większą liczbę zagrożeń klimatycznych jednocześnie i o wyższej intensywności niż gdziekolwiek indziej na świecie.
Europa również nie jest wolna od wstrząsów klimatycznych – np. we Włoszech ponad 6 mln dzieci jest narażonych na długotrwałe fale upałów i susze. Jednak przykład tego kraju pokazuje, jak inwestycje w adaptację do zmian klimatu mogą łagodzić ryzyka.
Wpływ kryzysu klimatycznego na dzieci w Polsce
Dzieci w Polsce są również narażone na szereg zagrożeń związanych ze zmianą klimatu i degradacją środowiska. Największym wyzwaniem pozostaje zanieczyszczenie powietrza, ale znaczące ryzyko wiąże się również z suszami, falami upałów oraz powodziami.
Skala zagrożeń dla dzieci w Polsce:
- 6,8 mln dzieci (99,16%) jest narażonych na konsekwencje oddychania zanieczyszczonym powietrzem,
- 5,8 mln dzieci (84,8%) doświadcza skutków fal upałów,
- 4,24 mln dzieci (61%) jest narażonych na skutki suszy,
- 234,8 tys. dzieci (3,42%) jest zagrożonych konsekwencjami powodzi rzecznych,
- 27 tys. dzieci (0,4%) jest narażonych na skutki powodzi przybrzeżnych.
– Dane te pokazują, że skutki zmian klimatu nie są dla dzieci w Polsce zagrożeniem odległym czy abstrakcyjnym – już dziś wpływają na ich zdrowie, bezpieczeństwo i codzienne funkcjonowanie. Mimo postępów w polityce klimatycznej, w Polsce wciąż brakuje systematycznego i instytucjonalnego uwzględniania perspektywy dzieci w działaniach związanych z klimatem oraz środowiskiem – podkreśla Renata Bem, Dyrektor Generalna UNICEF Polska.
Zobacz także: Kryzys klimatyczny to kryzys praw dziecka.
Globalny apel UNICEF o podjęcie działań
Aby chronić prawa dzieci i pomóc im zaadaptować się do postępujących zmian środowiskowych, UNICEF wzywa rządy, biznes i kluczowych decydentów do:
Redukcji emisji: podjęcia kroków w celu realizacji międzynarodowych zobowiązań, w tym natychmiastowego wycofywania paliw kopalnych i transformacji w stronę energii odnawialnej.
Ochrony dzieci poprzez inkluzywną adaptację klimatyczną: m.in. budowę bezpiecznych, zielonych placówek edukacyjnych, tworzenie odpornych na klimat ośrodków zdrowia, zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego, wdrażanie systemów wczesnego ostrzegania dostosowanych do potrzeb dzieci oraz wzmacnianie sieci wodno-kanalizacyjnych i systemów ochrony socjalnej.
Wzmocnienia pozycji dzieci i młodzieży: umożliwienia im znaczącego udziału w działaniach na rzecz klimatu poprzez inwestycje w edukację ekologiczną i prawo do bycia wysłuchanymi.
