Dane z nowego raportu ONZ za 2024 r. wskazują, że aż 4,9 mln najmłodszych zmarło przed ukończeniem 5 r.ż. Prawie połowa z nich to noworodki. Większości z tych śmierci można było zapobiec, gdyby dzieci miały dostęp do skutecznej opieki zdrowotnej.
Raport Levels & Trends in Child Mortality (Poziomy i prognozy dot. śmiertelności dzieci) wskazuje, że najczęstsze przyczyny śmiertelności wśród najmłodszych to ciężkie ostre niedożywienie i choroby zakaźne. Wysoka jest także śmiertelność noworodków.
Główne powody zgonów dzieci:
- ciężkie ostre niedożywienie (SAM) – w 2024 r. było powodem śmierci ponad 100 tys. dzieci w wieku od 1 do 59 miesięcy; najwięcej dzieci zmarło w Pakistanie, Somalii i Sudanie;
- choroby zakaźne – przede wszystkim malaria (17% zgonów), biegunka i zapalenie płuc; większość przypadków odnotowano w Czadzie, Demokratycznej Republice Konga, Nigrze i Nigerii, gdzie konflikty, katastrofy klimatyczne, inwazyjne gatunki komarów, lekooporność i inne zagrożenia nadal utrudniają dostęp do profilaktyki i leczenia;
- powikłania podczas porodu, wady wrodzone i infekcje – powikłania podczas porodu (21 proc.), w tym związane z przedwczesnym porodem (36 proc.) oraz infekcje, w tym sepsa noworodkowa, a także wady wrodzone to główne powody śmierci noworodków.
Brak dostępu do opieki medycznej
Choć od 2000 r. liczba zgonów wśród dzieci poniżej 5 r.ż. spadła o ponad połowę, to od 2015 r. tempo redukcji śmiertelności dzieci spowolniło o ponad 60%. Najbardziej dotknięte są obszary, gdzie dostęp do opieki medycznej jest mocno utrudniony. Znaczna większość przypadków (aż 58%) dotyczy Afryki Subsaharyjskiej – połowa z nich była spowodowana chorobami zakaźnymi, co pokazuje, jak ważny jest równy dostęp do ochrony zdrowia i szczepień.
Szczególnie zagrożone są dzieci w krajach o niestabilnej sytuacji i dotkniętych konfliktami – są one niemal trzykrotnie bardziej narażone na śmierć przed piątymi urodzinami niż dzieci w innych częściach świata.
Śmiertelność wśród starszych dzieci i młodzieży
Raport wskazuje również, że w 2024 r. zmarło 2,1 mln osób w wieku 5–24 lat. Wśród dziewcząt w wieku 15-19 lat główną przyczyną zgonów są samookaleczenia, a wśród chłopców – wypadki drogowe.
Zdrowie dzieci musi być priorytetem
Inwestycje w zdrowie dzieci należą do najbardziej opłacalnych działań rozwojowych. Żadne dziecko nie powinno umierać z powodu chorób, którym umiemy zapobiegać, a mimo to widzimy niepokojące sygnały, że postęp w ratowaniu dzieci spowalnia. Każde dziecko powinno mieć dostęp do kluczowych usług chroniących jego zdrowie i zapewniających mu szansę na rozwój.
