We wrześniu 2021 r. dziewczętom w Afganistanie odebrano prawo do nauki w szkole średniej. Ich edukacja zatrzymuje się na szkole podstawowej, co pozbawia je możliwości dalszego kształcenia się, zdobycia wymarzonego zawodu i lepszej przyszłości.
– Minął rok, odkąd zabroniono mi chodzić do szkoły. Od tamtej pory zostaję w domu. Nie mogę także widywać koleżanek z klasy ani przyjaciół. Odkąd przestałam chodzić do szkoły, nie mam od nich żadnych wieści – nie mam telefonu komórkowego, a ich domy są daleko od naszego – mówi ze smutkiem 14-letnia Wahida (imię zmienione). – Każdego ranka, kiedy się budzę, mam nadzieję, że szkoła została otwarta i że dziewczęta znów będą mogły się uczyć.
Dziewczęta tracą szansę na lepszą przyszłość
Wahida po ukończeniu szóstej klasy musiała zrezygnować z nauki, bo władze de facto (talibowie) wprowadziły zakaz edukacji dla dziewcząt na poziomie średnim i wyższym. Próbuje uczyć się w domu, ale ciężko jej idzie bez wsparcia nauczyciela, który mógłby wytłumaczyć trudne zagadnienia. Wahida marzy, aby zostać lekarką lub pielęgniarką i pomagać ludziom. Jej mama stara się wspierać córkę, ale mimo ciężkiej pracy nie ma pieniędzy, żeby zapisać ją na kursy edukacyjne.
– Wahida mówi, że pewnego dnia dostanie pracę i pomoże nam wyjść z ubóstwa, żebym nie musiała tyle pracować przez cały czas. Nie chcę, żeby pracowała dzień i noc, tak jak ja. Chcę, żeby szła naprzód dzięki edukacji i wiedzy – mówi mama Wahidy, która zawsze zachęcała córkę do nauki.
Afganistan ma jeden z najniższych wskaźników alfabetyzacji kobiet na świecie. Jeśli zakaz nauki utrzyma się do 2030 r., ponad dwa mln dziewcząt zostanie pozbawionych prawa do edukacji powyżej poziomu podstawowego.
– Kiedy patrzę na pracujące kobiety, czuję nadzieję, że może pewnego dnia szkoły dla dziewcząt zostaną otwarte, a ja będę mogła kontynuować naukę i budować swoją przyszłość. Gdybym miała szansę porozmawiać z władzami, powiedziałabym im, że zamykając szkoły, sprawiają, że całe pokolenia dorosną bez wykształcenia, a kraj będzie się cofać – mówi Wahida.
Zakaz pracy dla kobiet uderza w najbardziej bezbronnych
Według nowej analizy UNICEF, w obliczu utrzymujących się ograniczeń w edukacji dziewcząt i zatrudnianiu kobiet, Afganistanowi grozi utrata do 20 tys. nauczycielek i 5,4 tys. pracownic ochrony zdrowia do 2030 roku. Malejąca liczba wykwalifikowanych specjalistek w szkołach i szpitalach będzie miała katastrofalne skutki dla efektów nauczania dzieci, wyników zdrowotnych populacji i przyszłych szans rozwojowych.
Usunięcie kobiet z zawodów nauczycielskich i medycznych – dwóch sektorów, w których ich praca jest dozwolona i krytycznie potrzebna – przekłada się na mniejszą liczbę dziewcząt w szkołach oraz ograniczony dostęp do opieki dla kobiet i dzieci. Skutki są szczególnie dotkliwe w ochronie zdrowia, gdzie uwarunkowania kulturowe i społeczne często uniemożliwiają kobietom korzystanie z pomocy medycznej świadczonej przez mężczyzn. Oznacza to, że spadek liczby personelu żeńskiego bezpośrednio ograniczy dostęp do usług w zakresie zdrowia matki, noworodka i dziecka.
Zobacz także: Edukacja to szansa na lepszą przyszłość.
Afganistan stoi w obliczu podwójnego kryzysu: traci wyszkolone specjalistki, uniemożliwiając jednocześnie następnemu pokoleniu zajęcie ich miejsca. Podczas gdy doświadczone kobiety odchodzą z zawodu lub przechodzą na emeryturę, dziewczęta mają zablokowaną drogę do kształcenia się i przejmowania tych ról.
UNICEF wspiera edukację w Afganistanie
Mimo tych drastycznych ograniczeń UNICEF nie zaprzestaje wspierania edukacji dzieci w Afganistanie. W 2025 roku:
- wsparliśmy inicjatywy nauczania lokalnego (community-based learning), z których skorzystało 442 tys. dzieci (z czego 66% to dziewczęta),
- przekazaliśmy doraźne wsparcie ponad 3,7 mln dzieci w szkołach publicznych,
- wsparliśmy budowę lub remont 232 szkół.
Apelujemy o podjęcie natychmiastowych działań w celu przywrócenia dziewczętom praw do edukacji średniej i wyższej oraz o utrzymanie inwestycji w edukację podstawową dla lepszej przyszłości Afganistanu.
– Odmawianie afgańskim dziewczętom dostępu do edukacji średniej odbiera całemu narodowi jego potencjał. Zamyka dziewczęta, ich rodziny i całe społeczności w kręgu ubóstwa i pogarsza ich stan zdrowia – podkreśla Catherine Russell, Dyrektor Generalna UNICEF.
Zobacz także: Jak pomagamy dzieciom w Afganistanie kontynuować naukę zimą.
