2025
Monitorowanie wdrażania Konwencji o prawach dziecka
Koalicja Organizacji Pozarządowych monitorujących wdrażanie Konwencji o prawach dziecka w Polsce, której prace koordynujemy, opracowała raport oceniający, jak Polska realizuje zalecenia Komitetu Praw Dziecka ONZ dotyczące praw dziecka. Dokument, zawierający konkretne rekomendacje dla władz, zaprezentowaliśmy 5 marca 2025 roku w Sejmie podczas debaty z udziałem polityków i ekspertów.
Raport został przekazany przez Rzeczniczkę Praw Dziecka, a także sejmową Komisję do Spraw Dzieci i Młodzieży do wszystkich ministerstw zaangażowanych w realizację zaleceń Komitetu Praw Dziecka ONZ. Uzyskane stanowiska i odpowiedzi Ministerstw zostały wzięte pod uwagę w toku prac nad aktualizacją raportu, które Koalicja rozpoczęła w grudniu 2025 roku (zostaną zakończone w połowie 2026 roku).
Dodatkowo Koalicja aktywnie działała podczas wyborów Prezydenta RP, pytając kandydatów o ich stanowisko w sprawie ratyfikacji Protokołu fakultatywnego do Konwencji o prawach dziecka w sprawie procedury składania zawiadomień (czyli tzw. III Protokołu). Protokół ustanawia istotny mechanizm ochrony praw dziecka. Przyznaje on każdemu dziecku, grupie dzieci, a także innym osobom działającym w ich imieniu, możliwość zawiadomienia Komitetu Praw Dziecka o tym, że dziecko lub dzieci stały się ofiarami naruszenia praw przyznanych w Konwencji.
Konsultacje projektu Komentarza Komitetu Praw Dziecka
Komitet Praw Dziecka ONZ opracowywał treść Komentarza ogólnego nr 27, poświęconego prawu dzieci do dostępu do wymiaru sprawiedliwości i skutecznych środków ochrony prawnej.
Podjęliśmy działania analityczne oraz konsultacyjne dotyczące projektu Komentarza. W ich ramach została przygotowana opinia autorstwa prof. Magdaleny Szafranek. 26 czerwca 2025 r. w naszej siedzibie odbyło się również seminarium eksperckie w formule okrągłego stołu, w którym na nasze zaproszenie udział wzięli przedstawiciele m.in. Biura Rzecznika Praw Dziecka, Ministerstwa Sprawiedliwości, organizacji pozarządowych, a także eksperci – praktycy i naukowcy. Ustalenia zostały uwzględnione w naszej opinii, przekazanej następnie Komitetowi Praw Dziecka ONZ w Genewie.
Badanie „Prawa dziecka w Polsce 2024”
Wraz z Instytutem Badań Rynkowych i Społecznych IBRiS przeprowadziliśmy rozbudowane badanie opinii społecznej na temat sytuacji dzieci w Polsce oraz stanu realizacji ich praw.
Ustalenia mogliśmy porównać do podobnego badania UNICEF Polska z 2019 roku, wskazując zmiany i tendencje, które zaszły w zakresie praw dziecka w ciągu 5 lat. Okazało się m.in., że pod koniec 2024 roku zaledwie 38% badanych przyznało, że nauczyciele przestrzegają praw dziecka. To aż o 32 p.p. mniej niż w 2019 roku.
Wyniki badania zawarliśmy w raporcie wraz z rekomendacjami autorstwa prof. Ewy Jarosz.
Przeciwdziałanie wykluczeniu transportowemu
Kontynuowaliśmy działania na rzecz przeciwdziałania zjawisku wykluczenia transportowego dzieci i młodzieży w Polsce. Na podstawie wyników naszego badania opinii społecznej oraz ustaleń ekspertów, przygotowaliśmy analizę z rekomendacjami – w tym propozycjami zmian prawnych i organizacyjnych.
Wyniki tych prac zaprezentowaliśmy w lutym 2025 roku w Sejmie, gdzie w debacie wzięli udział posłowie, eksperci oraz przedstawiciele licznych organizacji młodzieżowych. Nasze rekomendacje trafiły także bezpośrednio do Ministerstwa Infrastruktury, które zadeklarowało uwzględnienie ich przy projektowaniu nowych przepisów. Działania te wsparła również Rzeczniczka Praw Dziecka, kierując wystąpienie do Ministra Infrastruktury.
Naszym działaniom rzeczniczym towarzyszyły akcje informacyjne i świadomościowe dotyczące problemu wykluczenia transportowego najmłodszych. Zaangażowany był w nie piłkarz i kapitan reprezentacji Polski Robert Lewandowski.
Stan realizacji praw dziecka w Polsce
Z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Dziecka Biuro Rzecznika Praw Dziecka zaprezentowało nowy raport: “Perspektywa (dla) dzieci i młodzieży. Stan realizacji praw dziecka w Polsce”. Towarzyszyła mu ważna debata z udziałem dzieci, młodzieży i ekspertów, w tym także Dyrektor Generalnej UNICEF Polska, Renaty Bem.
Uczestnicy zgodnie podkreślili, że nie możemy mówić o prawach dzieci bez aktywnego udziału najmłodszych, a głos młodych osób musi być fundamentem decyzji, które ich dotyczą — od szkoły po działania społeczne. To kolejny krok w stronę wzmacniania partycypacji i realnego sprawstwa dzieci i młodzieży.
„Więcej szacunku dla młodego wizerunku”
11 grudnia 2025 roku odbyła się konferencja Biura Rzecznika Praw Dziecka, Moniki Horny-Cieślak, pt. „Więcej szacunku dla młodego wizerunku”, podczas której zaprezentowano wyniki niezwykle ważnych badań dotyczących ochrony wizerunku dzieci w internecie.
W panelu „Małe zdjęcie, wielka odpowiedzialność” nasz głos reprezentowała Agnieszka Gołębiowska, Kierowniczka Zespołu Edukacji i Partycypacji UNICEF Polska. W gronie przedstawicieli Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Cyfryzacji, Urzędu Ochrony Danych Osobowych, NASK, ekspertów, parlamentarzystów i młodzieży podkreśliliśmy, że:
- ochrona wizerunku to podstawowe prawo dziecka,
- młodzi chcą współdecydować, a nie być objęci zakazami,
- zagrożenia rosną — od ośmieszania po deepfake i profilowanie danych,
- potrzebujemy przede wszystkim szacunku, dialogu i świadomych wyborów.
„Głos dzieci i młodzieży – samo słuchanie nie wystarczy”
Biuro Rzecznika Praw Dziecka 17 grudnia 2025 r. zorganizowało konferencję „Siła i moc pomagania – razem dla dobra każdego dziecka”, która była skierowana do osób pomagającym na co dzień dzieciom.
W panelu dyskusyjnym pt. „Głos dzieci i młodzieży – samo słuchanie nie wystarczy” członkinie i członkowie Zespołu ds. Partycypacji Dzieci i Młodzieży w Polsce przy RPD i UNICEF Polska podkreślali, że partycypacja dzieci to nie gest dobrej woli dorosłych, lecz prawo dzieci i młodzieży. Młodzi chcą być traktowani poważnie. Mają pomysły, doświadczenia i chcą współtworzyć rozwiązania, które ich dotyczą. Włączenie młodych ludzi w procesy decyzyjne wzmacnia demokrację i buduje odpowiedzialność społeczną. W panelu UNICEF Polska reprezentował dr Jarosław Zbieranek, Kierownik Zespołu Analiz i Rzecznictwa.
