Dostęp do internetu stał się nieodłącznym elementem życia dzieci i młodzieży, przynosząc ogromne korzyści, ale jednocześnie poważne zagrożenia. Bezpieczeństwem i dobrobytem psychicznym młodych w sieci zajął się pierwszy w Polsce Panel Obywatelski Dzieci i Młodzieży, którego organizację aktywnie wsparł UNICEF Polska.
19 maja 2025 r. w Ministerstwie Cyfryzacji odbyło się spotkanie podsumowujące pierwszy w Polsce Panel Obywatelski Dzieci i Młodzieży dotyczący bezpieczeństwa w sieci zorganizowany przez Fundację Pole Dialogu. UNICEF Polska był partnerem tego panelu. Celem spotkania było zaprezentowanie Ministerstwu rekomendacji, które przez dzieci i młodzież zostały uznane za najważniejsze dla zwiększenia ich bezpieczeństwa w sieci.
Zalecenia UNICEF dotyczące bezpieczeństwa w sieci oparte są na czterech filarach modelu ABCD:
- świadomości (Awareness)
- regulacjach (Boundaries)
- współpracy (Collaboration)
- edukacji cyfrowej (Digital literacy).
Rekomendacje te pokrywają się z naszymi zaleceniami, które mówią m.in. o tym, że bezpieczny internet wymaga kształtowania świadomości i kompetencji cyfrowych zarówno dzieci, jak i dorosłych. Korporacje muszą wziąć odpowiedzialność za to, co jest publikowane na ich stronach. Należy wprowadzić rzeczywistą i skuteczną weryfikację wieku dla stron zawierających treści, które mogą być szkodliwe dla dzieci, zapewnić realną i szybką pomoc dla ofiar cyberprzemocy, a także zadbać o szybkie ujęcie sprawców tych przestępstw.
Panel Obywatelski Dzieci i Młodzieży to mocny głos w sprawie walki o internet, który powinien być przestrzenią wspierającą, nieograniczającą prawa dziecka. Młodzi wyraźnie domagają się równowagi między ochroną a wolnością, między bezpieczeństwem a prawem do informacji, wypowiedzi i prywatności dzieci w sieci.
Dzieci i młodzież nie tylko trafnie identyfikują najpoważniejsze zagrożenia w środowisku cyfrowym – takie jak patotreści, dezinformacja, czy nadużycia danych – ale proponują konkretne i dojrzałe rozwiązania.
Obecnie toczą się prace nad ustawą o ochronie małoletnich przed szkodliwymi treściami prezentowanymi w środkach masowego komunikowania, która będzie zawierać katalog treści szkodliwych. Młodzież zwróciła uwagę na wiele nowych tego typu elementów, np. romantyzowanie samobójstw.
Poparcie uzyskały rekomendacje mające na celu zapewnienie ochrony dzieci i młodzieży przed szkodliwymi treściami, które podkreślają konieczność tworzenia jasnych sprawiedliwych i skutecznych granic prawnych chroniących dzieci online i są bezpośrednią realizacją filaru B (Boundaries). Dzieci i młodzież zwracają tu szczególną uwagę na szereg zagadnień. Od zakazu patostreamingu poprzez zapewnienie skutecznej weryfikacji wieku użytkowników na stronach i platformach zawierających treści szkodliwe dla małoletnich. Poruszono także kwestię wprowadzenia obowiązku weryfikowania informacji i oznaczania ich w taki sposób, aby było jasne, które treści są fake newsami tworzonymi przy pomocy AI.
Wiek nie ma znaczenia. O partycypacji młodych
„Nic o nas bez nas” to hasło wyrażające wymóg uczestniczenia dzieci i młodzieży w procesie tworzenia regulacji dotyczących internetu np. w formie konsultacji społecznych. Zostało to przez młodych wyraźnie wskazane jako jedna z kluczowych rekomendacji. To nie tylko apel o wysłuchanie, ale o współdecydowanie. Rekomendacje pokazują, że młodzi ludzie są równorzędnymi partnerami dla ekspertów z zakresu bezpieczeństwa w sieci, skoro ich spostrzeżenia pokrywają się z wnioskami wypracowanymi przez osoby dorosłe, a nawet wykraczają poza nie.
Rekomendacje wypracowane podczas Panelu Obywatelskiego Dzieci i Młodzieży to silny głos młodych, którzy nie chcą być tylko użytkownikami, ale też współtwórcami sieci. Ich stanowisko stanowi jasne wezwanie do działania i ochrony, ale też zdecydowanego zabierania głosu w kwestii bezpieczeństwa w internecie.
UNICEF Polska od lat wspiera wdrażanie Konwencji o prawach dziecka w Polsce – monitorując jej realizację, przygotowując rekomendacje systemowych zmian oraz prowadząc działania edukacyjne i rzecznicze. Organizacja współpracuje z administracją publiczną, samorządami, szkołami i organizacjami społecznymi, koncentrując się na wzmacnianiu głosu dzieci i młodzieży oraz tworzeniu przestrzeni do ich aktywnego udziału w życiu społecznym. Wspiera prawo młodych osób do swobody wypowiedzi i współdecydowania, wierząc, że powinni oni mieć rzeczywisty wpływ na decyzje, które ich dotyczą – zarówno na poziomie lokalnym, krajowym, jak i globalnym.
