30% badanych młodych osób uważa, że w ich miejscu zamieszkania dostęp do komunikacji publicznej jest problemem. To dane z raportu UNICEF Polska „Wykluczenie transportowe dzieci i młodzieży w Polsce”.
Dzięki badaniu, które przeprowadziliśmy i raportowi pt. „Wykluczenie transportowe dzieci i młodzieży w Polsce” poznaliśmy opinię młodych osób na temat dostępu do różnych środków transportu i jego wpływu na ich życie. Sytuacja transportowa jest powiązana z ich edukacją, rozwojem, ale także życiem towarzyskim i kulturalnym. Ważną rolę w ich codzienności odgrywa transport zbiorowy. Korzystają z niego blisko dwie na trzy ankietowane osoby (przynajmniej raz w tygodniu).
Obejrzyj spot na temat wykluczenia transportowego dzieci i młodzieży
Dostęp do transportu publicznego
Badanie pokazało, że co czwarte ankietowane dziecko mieszka w znacznej odległości od przystanku autobusowego czy stacji kolejowej i aby się tam znaleźć musi iść ponad 15 minut. Z kolei co dziesiąte musi pokonać odległość, która zajmuje ponad 15 minut jazdy samochodem.
Dzieci i młodzież szkolna w swoim miejscu zamieszkania mają najczęściej dostęp do autobusów lokalnych, gminnych, PKS-ów itp. Analiza danych wykazała, że 3% badanych nie ma dostępu do żadnego środka transportu publicznego w swojej miejscowości zamieszkania.
Częstotliwość kursów i bezpieczeństwo
Chociaż lokalne autobusy, PKS-y i busy dojeżdżają do wielu miejscowości, to częstotliwość ich kursowania nie jest wystarczająca w odniesieniu do potrzeb młodych osób. Co piąte dziecko twierdzi, że autobusy w jego miejscowości kursują rzadziej niż raz na godzinę. To sprawia, że korzystanie z komunikacji publicznej jest utrudnione - zwłaszcza popołudniami i w weekendy, gdy kursy odbywają się jeszcze rzadziej. Dla młodych problemem jest także komfort oraz cena biletów. Problemy związane z rozkładami jazdy i bezpieczeństwem są jeszcze bardziej widoczne w grupie badanych z powiatów peryferyjnych.
Wśród głównych powodów niekorzystania przez dzieci z transportu zbiorowego dominują: brak potrzeby oraz wygoda korzystania z samochodu. Zaznaczyć należy, że w tej grupie istotnym powodem rezygnacji z transportu zbiorowego wśród dziewcząt jest brak poczucia bezpieczeństwa.
Polskie dzieci są zagrożone wykluczeniem transportowym
Według danych z badania 14% młodych osób w wieku 12-19 lat w Polsce jest zagrożonych wykluczeniem transportowym. Oznacza to brak jakiegokolwiek transportu publicznego w miejscowości zamieszkania lub zbyt niską częstotliwość kursowania (rzadziej niż raz na godzinę).
W najgorszej sytuacji są dzieci z wieloosobowych rodzin, gdzie brak samochodu oraz miejsce zamieszkania z dala od sieci transportu zbiorowego oznacza mniejsze szanse rozwoju i kontaktu z przyjaciółmi z innych miejscowości.
Raport UNICEF Polska
Pierwszy raport w Polsce dotyczący wykluczenia transportowego dzieci i młodzieży porusza m.in. kwestię dostępu młodych osób do środków transportu. Badania ankietowe, na podstawie których przygotowano raport, zostały przeprowadzone we wrześniu 2024 r. wśród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych (dzieci i młodzież szkolna w wieku 12-19 lat) w całym kraju.
Link do pobrania raportu: unicef.pl/transportdlamlodych.
Aby dogłębniej zrozumieć problem wykluczenia transportowego wśród dzieci i młodzieży w Polsce, przeprowadzono badanie porównawcze na próbie ogólnopolskiej oraz w pięciu wybranych powiatach peryferyjnych: wągrowieckim, bartoszyckim, hrubieszowskim, nowotarskim i jasielskim. Te powiaty zostały dobrane metodą ekspercką, a przy ich wyborze brano pod uwagę oddalenie powiatu od dużych aglomeracji i mniejszą gęstość sieci osadniczej. Wyniki uzyskane dla tych powiatów dostarczają cennych informacji o specyficznych problemach transportowych występujących w takich regionach.
