Jak rozmawiać na temat zdrowia psychicznego z dzieckiem w wieku 11-13 lat

Ten tekst przeczytasz w 4 minuty.

Gdy dziecko wchodzi w okres dojrzewania, zaczyna lepiej wyrażać swoje uczucia i ma silniejsze rozumienie dobra i zła. Może dokonywać własnych decyzji dotyczących wyboru przyjaciół, aktywności sportowej czy szkoły. Wraz z tą niezależnością pojawia się też większe skupienie na własnej osobowości, zainteresowaniach i przyjaciołach. Do tego dochodzi wiele zmian fizycznych, takich jak na przykład rozpoczęcie miesiączkowania u dziewcząt czy mutacja głosu u chłopców. Dla niektórych dzieci takie zmiany mogą być niepokojące lub nawet przerażające.

Jak rozmawiać na temat zdrowia psychicznego z dzieckiem?

© UNICEF/Dmytro Muntyan

Zmiany fizyczne, wygląd i nawiązywanie przyjaźni - w tym trudnym czasie wiele się dzieje.

Czas zmian
 

Gwałtowne zmiany fizyczne w połączeniu z obawami dotyczącymi własnego wyglądu, a także duże znaczenie przyjaźni mogą wpływać na samopoczucie psychiczne i emocjonalne dziecka. Dla dzieci, które przechodzą przez ten ważny etap rozwoju, może to być trudny czas. Świadomość, że mogą rozmawiać o swoich zmartwieniach lub problemach może wiele zmienić.

Dzieci w tym wieku mogą:

  • doświadczać zmiennych nastrojów - od radości po przygnębienie
  • czuć się obciążone obowiązkami szkolnymi
  • przejawiać problemy z odżywianiem
  • odczuwać smutek lub niepokój, które mogą prowadzić do braku pewności siebie, niskiej samooceny i innych problemów w zależności od indywidualnych emocji dziecka

Jak rozpocząć rozmowę 

Znajdź czas i miejsce na rozpoczęcie rozmowy bez presji i oczekiwań. Dobrym rozwiązaniem może być moment wykonywania obowiązków domowych, gotowania lub wspólnej podróży. Pozwól, aby rozmowa toczyła się naturalnie – niech to będzie luźna konwersacja, a nie przesłuchanie. Kieruj się wrażliwością na nastrój dziecka - jeśli ma zły dzień lub jest zajęte, wybierz inny czas na rozmowę.

Otwarta, szczera i bezpośrednia komunikacja

Jeśli zauważysz zmiany w nastroju lub zachowaniu dziecka, delikatnie je o tym poinformuj i zapytaj, czy chciałoby o tym porozmawiać.

Przykładowo:

  • dziecko wydaje się mniej towarzyskie niż wcześniej – „Czy się z kimś się pokłóciłeś/aś?
  • oceny dziecka w szkole pogorszyły się – „Czy jest jakiś konkretny przedmiot, z którym masz trudności?”
  • dziecko wydaje się bardziej rozdrażnione, smutniejsze lub cichsze – „O czym myślisz?”

Co warto zrobić

Słuchaj:Staraj się aktywnie słuchać tego, co mówi dziecko, nie pozwalając, aby twoje myśli i osądy kierowały rozmową. Szanuj dziecko i zachęcaj je do wyrażania swoich opinii.

Zaakceptuj:Zapewnij dziecko, że rozumiesz jego myśli i uczucia, zachęć je, aby było wobec ciebie otwarte i daj znać, że jesteś przy nim. Przypomnij mu, że też kiedyś byłeś/-aś w tym wieku i pamiętasz, jak doświadczałeś/-aś tych samych uczuć.

Zaproponuj rozwiązanie:Zapytaj dziecko, czy zastanowiło się nad tym, co należałoby zmienić, aby sytuacja uległa poprawie - „Jak myślisz, co należałoby zrobić?”. Jeśli nie wie, zaproponuj, że je wysłuchasz i wspólnie o tym porozmawiacie. Wspieraj dziecko w taki sposób, aby poczuło się lepiej.

Czego nie robić

  • Nie mów dziecku, co powinno zrobić. Zamiast tego zapytaj, jak możesz mu pomóc.
  • Nie odrzucaj i nie umniejszaj uczuć dziecka. Pamiętaj, że trudno jest mówić o uczuciach, które mogą być niezrozumiałe.
  • Nie kłóć się. Obserwuj własne myśli i uczucia i uważaj na konflikty. Staraj się rozwiązywać nieporozumienia lub kłótnie tak szybko, jak to możliwe, a jeśli już dojdzie do kłótni, przeproś i zacznij od nowa.
  • Nie obwiniaj innych. Kiedy mówisz np. „To wina szkoły!” uzewnętrzniasz problem, ale go nie rozwiązujesz.
  • Nie porównuj. Unikaj mówienia rzeczy takich jak „Inne dzieci nie mają takich problemów”.

Pamiętaj: Cierpliwość i konsekwencja są najważniejsze.

W tym wieku dziecko może okazywać ci mniej uczuć i czasami wydawać się niegrzeczne lub porywcze. W miarę jak dzieci stają się coraz bardziej niezależne i chcą mieć większą kontrolę, prawdopodobnie czasami napotkasz z ich strony opór. Tego typu rozmowy są dla dziecka czymś nowym i czasami mogą być dla niego niekomfortowe. Pamiętaj, że może to zająć trochę czasu, ale staraj się dawać mu jasno do zrozumienia, że je kochasz i myślisz tylko o jego dobru.

Zobacz również

5 porad jak radzić sobie ze stresem

5 porad jak radzić sobie ze stresem

Stres potrafi zablokować nasze myślenie, sprawić, że zaczynamy panikować i działać nierozsądnie, dlatego tak ważne jest, żeby wiedzieć jak się zachować, gdy rozpoznasz stresującą sytuację.

Więcej
10 faktów o edukacji na temat zdrowia i higieny menstruacyjnej w szkołach

10 faktów o edukacji na temat zdrowia i higieny menstruacyjnej w szkołach

Wiedza na temat zdrowia i higieny menstruacyjnej często nie jest przekazywana dzieciom podczas nauki w szkołach. Dzieje się tak m.in. z powodu nierówności społecznych, ograniczonego dostępu najmłodszych do edukacji, ale także do podstawowych produktów i usług. 

Więcej
Dołącz do naszego Zespołu w UNICEF Polska - Specjalista/ka ds. Social Mediów i PR

Specjalista/ka ds. Social Mediów i PR

Dołącz do naszego Zespołu w UNICEF Polska - Specjalista/ka ds. Social Mediów i PR

Więcej