Prawa dziecka – czym są i jak je rozumieć?

Ten tekst przeczytasz w 4 minuty.

Czy wiesz, czym są prawa dziecka? Dlaczego dzieci mają „inne” prawa niż dorośli? Po co dzieciom w ogóle prawa? Kierujemy ten tekst do Ciebie, bo chcemy, aby każda młoda osoba znała swoje prawa. Dowiedz się, dlaczego prawa dziecka są tak ważne.

Prawa dziecka – czym są i jak je rozumieć?

© UNICEF/Sergio Izquierdo

Prawa – dorosłych sprawa?

Wszystkim ludziom na świecie przysługują takie same prawa - są to prawa człowieka zapisane  w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Dotyczą one także dzieci. 

Dlaczego zatem mówimy o prawach dziecka, a nie o prawach człowieka? To, że dzieci mają swoje prawa nazwane prawami dziecka nie oznacza, że są one mniej ważne niż prawa człowieka. Dzieci, ze względu na to, że nie są jeszcze w pełni dojrzałe i samodzielne, potrzebują szczególnej ochrony i wsparcia, a to gwarantują im prawa dziecka. Zanim osiągniesz pełnoletność i skończysz 18 lat chronią Cię nie tylko prawa człowieka, ale i prawa dziecka zapisane w Konwencji o prawach dziecka.

Prawa dziecka – czym są i jak je rozumieć?

© UNICEF/Adrian Holerga

Czym są prawa dziecka?

Prawa dziecka to zbiór swobód, wolności i zabezpieczeń dotyczących realizacji najważniejszych potrzeb, które należą się wszystkim dzieciom. Prawa są po to, aby wspierać Cię w rozwoju, gwarantować Ci jak najlepsze warunki do życia i pomagać w tym, aby Twój głos był słyszany. 

Prawa dziecka są takie same dla wszystkich dzieci na świecie. Oznacza to, że każde dziecko, niezależnie od płci, bez względu na to w jakim miejscu się urodziło, jakiej jest narodowości, jaką religię wyznaje, czy pochodzi z rodziny bogatej czy ubogiej, ma takie same prawa. Praw nie można także nikogo pozbawić – nikt nie może odmówić Ci praw, ani Ty nie możesz się ich zrzec. Praw nie można także odebrać, gdy nie wypełnia się swoich obowiązków. Korzystanie z praw nie jest uwarunkowane tym, czy dziecko wywiązuje się ze swoich zadań czy nie – to dwie różne kwestie.

Prawa dziecka – czym są i jak je rozumieć?

© UNICEF

Jakie masz prawa?

Wszystkie prawa dziecka są spisane w Konwencji o prawach dziecka.

To bardzo ważny, międzynarodowy dokument, który najpełniej opisuje należne dzieciom prawa. Praw dziecka nie można wartościować - wszystkie są tak samo ważne. Nie możemy powiedzieć, że jedno prawo jest bardziej istotne niż inne. Co więcej, prawa są ze sobą powiązane i bardzo często zależne od siebie. I tak, prawo do edukacji związane jest z prawem do życia i rozwoju, a prawo do bycia wysłuchanym z prawem do informacji czy swobodą wypowiedzi. 

Konwencja o prawach dziecka jest obszernym dokumentem. Każde dziecko, aby w pełni korzystać ze swoich praw, a także, aby wiedzieć kiedy jego prawa są naruszane, powinno zapoznać się z zapisami Konwencji. Specjalnie dla Ciebie przygotowaliśmy skróconą i przyjazną dzieciom wersję tego dokumentu, która pozwoli Ci zrozumieć jakie masz prawa i co one oznaczają.

Przeczytaj Książeczkę o prawach dziecka dostępną na stronie UNICEF Polska, a dowiesz się więcej o swoich prawach.

Prawa dziecka – czym są i jak je rozumieć?

© UNICEF

Kto stoi na straży Twoich praw?

Strażnikiem Twoich praw jest państwo, w którym żyjesz i które przyjęło Konwencję o prawach dziecka. Państwo w tym przypadku oznacza wszystkich przedstawicieli instytucji publicznych - a więc rząd, władze lokalne, sędziów, przedstawicieli służb mundurowych, w tym policji, lekarzy, urzędników, nauczycieli i dziennikarzy. Wszystkie osoby dorosłe są odpowiedzialne za dbanie o to, aby dzieciom nie działa się krzywda i aby działać w jak najlepszym interesie dzieci. 

W Polsce jest także specjalna instytucja, która stoi na straży Twoich praw i jest to Rzecznik Praw Dziecka. Jego rolą jest podejmowanie interwencji, kiedy prawa dziecka są łamane.  

Każde dziecko, które doświadcza krzywdy i jego prawa nie są respektowane, ma prawo prosić 
o wsparcie. Na stronie https://unicef.pl/co-robimy/prawa-dziecka/gdzie-szukac-pomocy znajdziesz informacje i kontakty do instytucji, do których można zwrócić się po pomoc. 

Pamiętaj, prawa dziecka to Twoja sprawa. Warto je znać, rozumieć i świadomie z nich korzystać.

Prawa dziecka – czym są i jak je rozumieć?

© UNICEF/Olena Grom

Zobacz również

Jak rozmawiać z dzieckiem o zmianie klimatu

Jak rozmawiać z dzieckiem o zmianie klimatu

Rozmowa o zmianie klimatu z dzieckiem może być trudna dla wielu rodziców. To naturalne, że chcemy chronić dzieci przed stresem i zmartwieniami. Jednak jest ona niezbędna, aby nasze pociechy nie czerpały informacji z niepewnych źródeł.

Więcej
Śmiercionośny atak na Ukrainę

Śmiercionośny atak na Ukrainę

Podczas śmiercionośnego ataku rakietowego na Ukrainę zginęło lub zostało rannych co najmniej 150 osób. Poważnym uszkodzeniom uległ szpital dziecięcy Okhmatdyt w Kijowie - największy w kraju ośrodek medyczny dla najmłodszych. 

Więcej
Zmiana klimatu to coraz więcej dzieci żyjących w ekstremalnych warunkach

Zmiana klimatu to coraz więcej dzieci żyjących w ekstremalnych warunkach

Z powodu zmiany klimatu świat staje się coraz bardziej niebezpiecznym miejscem dla dzieci. Powoduje ona odwrócenie ciężko wypracowanego postępu w zakresie poprawy warunków życia i zdrowia najmłodszych. 

Więcej